01 Punkt wyjścia
Choroby, które się wygasza, a nie zamyka raz na zawsze
Zapalne choroby skóry przebiegają falami: okres zaostrzenia przeplata się z remisją, a leczenie ma dwa cele naraz, czyli szybkie wygaszenie ogniska i możliwie długie utrzymanie skóry w spokoju.
Ten drugi cel bywa pomijany i to najczęstsza przyczyna karuzeli nawrotów. Pacjent smaruje ognisko do czasu, aż zniknie zaczerwienienie, odstawia preparat i po dwóch tygodniach zaczyna od nowa, tyle że na większej powierzchni. Proces zapalny wygasa wolniej, niż zmienia się wygląd skóry, więc moment „już nie widać" nie jest tym samym co koniec leczenia.
W atopowym zapaleniu skóry mechanizmem napędowym jest uszkodzona bariera naskórkowa: skóra traci wodę, staje się sucha i wrażliwa, świąd prowokuje drapanie, drapanie pogłębia uszkodzenie i zamyka pętlę. Dlatego emolienty stosuje się codziennie, także w okresach bez zmian, a leki przeciwzapalne dokłada się na czas zaostrzenia. Cały schemat rozpisaliśmy przy leczeniu atopowego zapalenia skóry, a osobno przy pielęgnacji AZS u niemowlaka, gdzie zasady dotyczące cienkiej skóry są ostrzejsze.
Łuszczyca ma inny motor: naskórek dojrzewa w kilka dni zamiast w kilka tygodni, przez co narasta srebrzysta łuska na dobrze odgraniczonych blaszkach, najczęściej na łokciach, kolanach i owłosionej skórze głowy. Charakterystyczne jest to, że zmiany lubią wychodzić w miejscach urazu skóry, także po zadrapaniu czy otarciu. Łojotokowe zapalenie skóry lokalizuje się z kolei tam, gdzie gruczołów łojowych jest najwięcej: wzdłuż nosa, w brwiach, na granicy owłosionej skóry głowy, i bywa mylone z trądzikiem albo z suchością po zmianie kosmetyku. Szczegóły przy leczeniu łojotokowego zapalenia skóry.
Dwie ostatnie sytuacje wyglądają inaczej. Pokrzywka daje bąble, z których każdy pojedynczy zwykle znika w ciągu doby, choć w tym czasie pojawiają się kolejne w innych miejscach. Świąd bez widocznej wysypki bywa objawem choroby spoza skóry i wtedy droga prowadzi przez badania krwi, a nie przez maść. Obie sprawy opisaliśmy przy pokrzywce po lekach oraz przy przyczynach świądu skóry.